Waarover gaat dit?
IVERIX is een zoektocht naar de heidense wortels en animistische folklore van de Lage Landen.
Ik neem je graag mee op deze ontdekkingsreis doorheen de IJzertijd en de Middeleeuwen, van de Ardennen via de grote rivieren tot aan de Noordzee. Onderweg komen we goudschatten tegen, runen, oude teksten, landkaarten, sagen, volksgeneeskunde en magie, maar ook springlevende seizoensfeesten en heruitgevonden tradities.
Er valt best veel te vinden over de Vikingen, of over Keltische mythologie uit de Brits-Ierse Eilanden. Maar hoe zit het eigenlijk met de leefwereld van lokale voorouders? De Belgae ondergingen Romeinse kolonisatie, en enkele eeuwen later werden de Friezen en de Saksen met veel geweld officieel bekeerd tot het Christendom. Toch behielden de nazaten veel van hun eigenheid. Een eindeloze verscheidenheid aan “bijgeloof” – van kabouters tot spreuken en geluksbrengers – bleef evolueren en werd doorgegeven van generatie op generatie samen met verhalen, liederen, dans en de kunde van ambachten. Welke van deze kennis en gebruiken zijn het waard om vandaag te herontdekken?
Waarom dit project?
- De focus is zowel erfgoed als nieuwe ontwikkelingen in de Lage Landen: grofweg Nederland, België en Luxemburg. Dit is een regio met een uniek karakter dat tot nu toe onderbelicht is gebleven.
- Niet iedereen wil of kan zelf diepgaand onderzoek naar paganisme en folklore doen. Wetenschappelijke publicaties zijn vaak moeilijk terug te vinden, versnipperd over verschillende talen en vakgebieden, en erg gespecialiseerd. Ik ben een hoogopgeleide nerd en help hier graag een handje!
- IVERIX is voor iedereen geïnteresseerd in West-Europese tradities, animisme, heidendom en esoterie. Ik neem deze levensvisies serieus en benader ze op een genuanceerde, onderbouwde manier. Dit platform verzet zich expliciet tegen misbruik van traditie en natuurspiritualiteit voor xenofobe, racistische en fascistische doeleinden door het bieden van betrouwbare informatie en alternatieven.
- We leven in tijden van klimaatontwrichting, massaal uitsterven van biodiversiteit en overschrijding van planetaire grenzen. IVERIX heeft ook als doel om deze kwesties aan te kaarten. Ik zie verbinden met het levende landschap waar je deel van uitmaakt en streven naar respectvolle uitwisseling als de kern van goed (samen)leven.
Iverix: de taxuskoning
Iverix betekent koning (rix) van de taxus (iuos). Het is hoogst waarschijnlijk de naam of titel van een Gallische god.
Er werd slechts één afbeelding van hem gevonden, in het Henegouwse dorp Macquenoise: een neolithische menhir waarop in de Gallo-Romeinse periode een mensachtige figuur werd gekerfd. We zien een persoon met kap en tuniek, een kruik in de linkerhand, en rechts een slang die naar de kruikopening toebuigt. 'Slang en kruik' is een Keltisch motief geassocieerd met vruchtbaarheid en viriliteit, maar ook met gif en genezing. Iverix is dus een god van leven en dood.
De taxus of venijnboom (Taxus baccata L.) is inderdaad giftig en kan zeer oud worden, in uitzonderlijke gevallen naar schatting 2000 tot 5000 jaar. In de Keltische invloedssfeer zijn verschillende historische figuren, stammen en plaatsen vernoemd naar de taxus, maar ook in Germaanse tradities heeft deze traag groeiende naaldboom een speciale positie. De dertiende rune in het oudere Futhark runenalfabet, *īhaz of *īwaz, betekent ‘taxus’. De Noordse boogschutter-god Ullr woont in Ýdalir, Taxusdal, waarvan het hout zich inderdaad uitstekend leent voor bogen. En verschillende van de zeldzame runeninscripties gevonden in Friesland zijn niet per toeval gekerfd in taxushout.
Iverix staat symbool voor de vermenging van Keltische en Germaanse invloeden, een mix die lokaal verschilt maar typerend is in en rond de Lage Landen. Hij is een sterke vertegenwoordiger van voorchristelijke mythologie en spiritualiteit die zich diep verankerd heeft in de bodem van deze contreien.